Những điểm mới nổi bật của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025
Kể từ ngày 01/01/2026, Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, thay thế cho Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014. Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế giáo dục nghề nghiệp, hướng tới xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở - linh hoạt - hiện đại, gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực quốc gia trong giai đoạn mới.
Dưới đây là những điểm đổi mới nổi bật của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 thể hiện trên một số nội dung trọng tâm sau:
1. Bổ sung mô hình “Trung học nghề”
Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 (Luật) chính thức đưa mô hình “Trung học nghề” vào hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần thực hiện hiệu quả công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Mô hình này cho phép người học được kết hợp song song giữa việc hoàn thiện kiến thức văn hóa phổ thông và rèn luyện kỹ năng nghề ngay trong quá trình học tập. Về đầu ra, nếu hoàn thành chương trình và đỗ kỳ thi tốt nghiệp, người học sẽ được cấp bằng Trung học nghề. Trong trường hợp người học không dự thi tốt nghiệp hoặc thi chưa đạt yêu cầu, các em vẫn được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình. Với văn bằng hoặc giấy chứng nhận này, người học hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn hướng đi tiếp theo: tiếp tục học lên trình độ cao hơn hoặc tham gia trực tiếp vào thị trường lao động.
2. Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái Giáo dục nghề nghiệp
Luật xác định doanh nghiệp là chủ thể trung tâm trong hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp. Doanh nghiệp được tham gia sâu vào việc xây dựng chương trình, cử chuyên gia giảng dạy và tiếp nhận học viên thực hành tại môi trường sản xuất thực tế. Để khuyến khích sự tham gia này, pháp luật tạo hành lang thông thoáng cho doanh nghiệp thành lập cơ sở đào tạo, đồng thời hưởng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và hỗ trợ trích lập Quỹ đào tạo nhân lực. Cách tiếp cận này giúp gắn kết chặt chẽ đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động, đảm bảo tính thực tiễn và chất lượng nguồn nhân lực.
3. Đột phá về đội ngũ nhà giáo với hình thành mô hình “giảng viên đồng cơ hữu”
Đổi mới đội ngũ nhà giáo, Luật bổ sung quy định cho phép viên chức đang công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập (trừ cơ sở giáo dục công lập) có trình độ cao tham gia giảng dạy tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với tư cách giảng viên đồng cơ hữu, qua đó khai thác hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao trong xã hội. Đồng thời, các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, năng lực thực hành và kỹ năng nghề nghiệp của nhà giáo được quy định rõ ràng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.
4. Tự chủ toàn diện gắn với trách nhiệm giải trình
Luật tạo bước ngoặt lớn khi trao quyền tự chủ toàn diện cho các cơ sở đào tạo, không còn phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính như trước. Thay đổi này giúp nhà trường chủ động hơn trong việc xây dựng chương trình sát thực tế. Tuy nhiên, các trường phải xây dựng và vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, và chịu trách nhiệm giải trình với cơ quan quản lý nhà nước và xã hội về chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động. Đây là cơ chế “kép” vừa tạo không gian phát triển, vừa siết chặt kỷ cương. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao uy tín và chất lượng đào tạo trên toàn hệ thống.
5. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và đào tạo
Luật chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục nghề nghiệp thống nhất trên toàn quốc, giúp công tác quản lý được đồng bộ, khoa học và chặt chẽ hơn. Bên cạnh đó, Luật 2025 tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc phát triển hệ sinh thái số, bao gồm văn bằng số, chứng chỉ số và kho học liệu số hiện đại. Những thay đổi này không chỉ giúp cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch, mà còn tạo sự thuận tiện tối đa cho người học và doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên số.
6. Chính sách ưu đãi thiết thực đối với người học
Luật 2025 bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ, ưu đãi cho người học, trong đó có việc miễn, giảm học phí đối với các ngành, nghề khó tuyển sinh, các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn; người học được trả tiền công khi tham gia lao động tạo ra sản phẩm trong quá trình thực tập tại doanh nghiệp, qua đó khuyến khích học nghề, nâng cao kỹ năng thực hành và cơ hội việc làm.
Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 không chỉ tạo nền tảng pháp lý, mà còn cụ thể hóa mô hình phát triển bền vững dựa trên sự đồng hành giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Những điểm đổi mới này chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đảm bảo người lao động có kỹ năng thực tiễn, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của thị trường trong kỷ nguyên hội nhập./.
2. Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái Giáo dục nghề nghiệp
Luật xác định doanh nghiệp là chủ thể trung tâm trong hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp. Doanh nghiệp được tham gia sâu vào việc xây dựng chương trình, cử chuyên gia giảng dạy và tiếp nhận học viên thực hành tại môi trường sản xuất thực tế. Để khuyến khích sự tham gia này, pháp luật tạo hành lang thông thoáng cho doanh nghiệp thành lập cơ sở đào tạo, đồng thời hưởng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và hỗ trợ trích lập Quỹ đào tạo nhân lực. Cách tiếp cận này giúp gắn kết chặt chẽ đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động, đảm bảo tính thực tiễn và chất lượng nguồn nhân lực.
3. Đột phá về đội ngũ nhà giáo với hình thành mô hình “giảng viên đồng cơ hữu”
Đổi mới đội ngũ nhà giáo, Luật bổ sung quy định cho phép viên chức đang công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập (trừ cơ sở giáo dục công lập) có trình độ cao tham gia giảng dạy tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với tư cách giảng viên đồng cơ hữu, qua đó khai thác hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao trong xã hội. Đồng thời, các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, năng lực thực hành và kỹ năng nghề nghiệp của nhà giáo được quy định rõ ràng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.
4. Tự chủ toàn diện gắn với trách nhiệm giải trình
Luật tạo bước ngoặt lớn khi trao quyền tự chủ toàn diện cho các cơ sở đào tạo, không còn phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính như trước. Thay đổi này giúp nhà trường chủ động hơn trong việc xây dựng chương trình sát thực tế. Tuy nhiên, các trường phải xây dựng và vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, và chịu trách nhiệm giải trình với cơ quan quản lý nhà nước và xã hội về chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động. Đây là cơ chế “kép” vừa tạo không gian phát triển, vừa siết chặt kỷ cương. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao uy tín và chất lượng đào tạo trên toàn hệ thống.
5. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và đào tạo
Luật chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục nghề nghiệp thống nhất trên toàn quốc, giúp công tác quản lý được đồng bộ, khoa học và chặt chẽ hơn. Bên cạnh đó, Luật 2025 tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc phát triển hệ sinh thái số, bao gồm văn bằng số, chứng chỉ số và kho học liệu số hiện đại. Những thay đổi này không chỉ giúp cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch, mà còn tạo sự thuận tiện tối đa cho người học và doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên số.
6. Chính sách ưu đãi thiết thực đối với người học
Luật 2025 bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ, ưu đãi cho người học, trong đó có việc miễn, giảm học phí đối với các ngành, nghề khó tuyển sinh, các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn; người học được trả tiền công khi tham gia lao động tạo ra sản phẩm trong quá trình thực tập tại doanh nghiệp, qua đó khuyến khích học nghề, nâng cao kỹ năng thực hành và cơ hội việc làm.
Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 không chỉ tạo nền tảng pháp lý, mà còn cụ thể hóa mô hình phát triển bền vững dựa trên sự đồng hành giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Những điểm đổi mới này chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đảm bảo người lao động có kỹ năng thực tiễn, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của thị trường trong kỷ nguyên hội nhập./.
Trường Cao đẳng Cao Bằng
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là %s để có thể bình luận
Những tin cũ hơn
